Dorpskern Lellens

Dorpsvereniging Lellens

Secretaresse: mevr. K. Sikkema, Borgweg 16, 9794 PB Lellens, tel. (050) 3023687. Jaarlijks hebben burgemeester en wethouders overleg met het bestuur. Hieronder vindt u het meest recente verslag.
Verslag overleg 19 oktober 2010

Ligging

Het pittoreske Lellens is met zijn 100 inwoners één van de kleinere dorpjes in de gemeente. Het dorp heeft geen enkele voorziening, behalve dan de oude hervormde kerk, die ook voor dorpsactiviteiten wordt gebruikt.

Historie

Van oorsprong is Lellens een rechthoekig wierdedorp op een oeverwal van de Fivel. Over de ouderdom van de wierde zijn geen gegevens bekend. Voor 1850 bestond het dorp uit enkele boerderijen, woonhuizen en een borg. Een kerk en een school hadden er ook een plaats gevonden. De woonhuizen staan op het oostelijke deel van de oude wierde, de kerk en de boerderijen op het westelijke deel. Daardoor stond de kerk niet centraal op de wierde. In 1852 werd het armenhuis gebouwd. Dit huis is nog duidelijk terug te vinden. Ervoor bevindt zich een originele waterput.
De borg, het ‘Huis te Lellens’ bestond uit een huis, enkele tuinen en een schathuis. Het geheel werd omgracht. In 1897 werd deze borg gesloopt. De oprijlaan en het schathuis bleven bewaard.

Lellens heeft zijn naam waarschijnlijk te danken aan de familie Lelle, ooit bewoners van de borg.De eerste vermeldingen van de borg dateren uit de 15e eeuw, aangenomen dat de personen die zich ‘to Lellens’ noemden hier woonden. Leden van deze familie komen tot het begin van de 17e eeuw in verschillende functies voor. Een van hen is Eltet to Lellens (1468-1555) die van 1526-1554 burgemeester van Groningen was. Zijn portret, dat nu in het Groninger stadhuis is te zien, is het oudste bewaard gebleven schilderij van een Groninger burgemeester.
In 1635 noemde Hillebrant Gruys zich jonkering en hoofdeling te Lellens. Leden van de familie Gruys te Lellens en Clant in Stedum bezaten de meeste stemmen in de rechtstoel van Stedum, Westeremden en Garsthuizen. In 1666 gingen de families een ruil van rechten aan, waardoor Lellens een afzonderlijke rechtstoel en zelfstandig (kerkelijk) kerspel werd.

Berend Gruys was gehuwd met Cecilia Tamminga, van wie het indrukwekkende rouwbord uit 1690 inmiddels weer in de kerk in Lellens hangt.
In 1897 werd de borg gesloopt. Alleen de statige oprijlaan met aan weerszijden bomenrijen herinnert nog aan het rijke verleden.

Bijzonderheden

Lellens is, als enig dorp in de gemeente, aangewezen als beschermd dorpsgezicht.
Een pittoresk kerkje benadrukt de historie van Lellens. Een gedenksteen in de zuidgevel verklapt dat de kerk in 1667 is gebouwd, 'nadat in 1666 een wereldlijke en kerkelijke afscheiding met Stedum tot stand was gekomen'. Het interieur is eenvoudig: in het schip eenvoudige banken en in het koor enkele herebanken. De preekstoel stamt uit 1668.